คำว่า "โปรตีน" มีรากศัพท์มาจากภาษากรีก  ที่แปลว่า "สิ่งสำคัญอันดับแรก" โปรตีนเป็น องค์ประกอบสำคัญของร่างกาย 1 ใน 5 ส่วน ของน้ำหนักตัว ผู้ใหญ่
คือโปรตีน และ ส่วน ของโปรตีนในร่างกาย จะ พบในกล้ามเนื้อ 1/5 ส่วน พบใน กระดูก และ กระดูกอ่อน และ 1/10 ส่วน พบในผิวหนัง ส่วนที่เหลือ   พบในเนื้อ
เยื่อต่างๆ       ของเหลวในร่างกาย เช่น       เลือด ต่อมต่างๆ เซลล์ภูมิคุ้มกัน   และเนื้อเยื่อประสาท แม้กระทั่ง เส้น ผมเล็ก      เอ็นไซม และ ฮอร์โมน ล้วนแต ่ มีโปร
ตีน เป็นองค์ประกอบทั้งสิ้น โปรตีน และ กรดอะมิโน     หาก เปรียบโปรตีน    คือสายโซ่ กรดอะมิโนก็คือห่วงโซ่ ซึ่งแต่ละห่วง          ที่มาประกอบ เป็นโซ่สายยาว
คือโปรตีนนั่นเอง กรดอะมิโนจะมี หลากหลายชนิดแตกต่างกัน โปรตีน 1     โมเลกุล ประกอบด้วยกรดอะมิโน ที่แตกต่างกันได้ตั้งแต่ 100 หรือ 1,000 กรดอะมิโน 
โปรตีน มีความจำเป็น ต่อการเจริญเติบโต และ การซ่อมแซม           ส่วนที่สึกหรอของร่างกาย     แต่ยัง พบว่ามีประชากรเป็นจำนวนมาก         ที่มีภาวะขาดโปรตีน
ซึ่งโดยมาก      มักจะพบการขาด กรดอะมิโนเมไธโอนีน ทริพโตเฟน และไลซีน

โครงสร้างกรดอะมิโน
กรดอะมิโน (amino acid) ประกอบด้วย    อะตอมของธาตุคาร์บอน ไฮโดรเจน
ออกซิเจน และ ไนโตรเจน นอกจากนี้ บางชนิด อาจ        ประกอบด้วยอะตอม ของ
ธาตุอื่นๆ อีก เช่น ฟอสฟอรัส เหล็ก และ กำมะถัน เป็น ตัน          กรดอะมิโน แต่ละ
ชนิด สามารถต่อกันได้ ด้วยพันธะโคเวเลนท ์ที่มีชื่อเฉพาะ   ว่า      พันธะเพปไทด์
(peptide bond) โครงสร้างซึ่ง    ประกอบด้วยกรดอะมิโน   ที่ต่อกันเป็นสายนี้
เรียกว่า เพปไทด์ พันธะเพปไทด์ คือ พันธะโคเวเลนท์ที่เกิดขึ้นระหว่าง C อะตอม
ในหมู่คาร์บอกซิล ของกรดอะมิโนโมเลกุล      หนึ่งยึดกับ N อะตอม ในหมู่อะมิโน
| (-NH2) ของกรดอะมิโนอีกโมเลกุลหนึ่ง

สารที่ประกอบด้วยกรดอะมิโน 2 โมเลกุล เรียกว่า ไดเพปไทด์
สารที่ประกอบด้วยกรดอะมิโน 3 โมเลกุล เรียกว่า ไตรเพปไทด์
สารที่ประกอบด้วยกรดอะมิโนตั้งแต่ 100 โมเลกุลขึ้นไป เรียกว่า    พอลิเพปไทด์นี้
ว่า โปรตีน อนึ่งสารสังเคราะห์บางชนิดก็เกิดพันธะเพปไทด์เหมือนกัน เช่น ไนลอน
ดังนี้

ความสำคัญของโปรตีน
- สร้างเนื้อเยื่อต่างๆ และ ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ ในอวัยวะต่างๆ
- เป็นส่วนประกอบ ของน้ำย่อย และฮอร์โมน
- เป็นส่วนประกอบของสารเคมีที่สามารถต้านทานโรค
- ให้พลังงาน คือ โปรตีน 1 กรัม ให้พลังงานประมาณ 4 แคลอรี
ร่างกายสามารถใช้โปรตีนแทนคาร์โบไฮเดรตได้

การจำแนกประเภทของโปรตีน
1.โปรตีนแบ่งตามหน้าที่ได้เป็นหลายชนิด
   1.1 เอนไซม์ (enzyme) มีหน้าที่ในการเร่งปฏิกิริยาเคมีต่าง ๆ ในร่างกาย
เช่น เอนไซม์ ในกระบวนการหายใจ    การสังเคราะห์โปรตีน ถ้าเอนไซม์ ทำ
หน้าที่ย่อยอาหาร จะเรียกว่า น้ำย่อย เช่น อะไมเลส เพปซินไลเปส

1.2 โปรตีนขนส่ง (transport protein ) ได้แก่โปรตีน ที่ทำหน้าที่ ในการขนส่ง
สารต่าง ๆ ในร่างกาย เช่น เฮโมโกลบิน (hemoglobin)       ขนส่งออกซิเจน ใน
เลือดไมโอโกลบิน (myoglobin) ช่วยลำเลียงออกซิเจน       ในเซลล์กล้ามเนื้อลาย
อัลบูมิน(albumin ) ช่วยขนส่งไขมัน

1.3 โปรตีนโครงสร้าง (structural protein ) เป็นองค์ประกอบของโครงสร้าง
ของร่างกาย เช่น เคราทิน (keratin ) ในเส้นผม และ ขนสัตว์ คอลลาเจน (colla
gen ) ของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน และกระดูกโปรตีน พวกนี้จะมีกรดอะมิโน     ซีสเทอีน
ซึ่งมีกำมะถัน เป็นองค์ประกอบ อยู่มากทำให้คงตัวมาก

1.4 โปรตีนสะสม (storage protein) เป็นโปรตีนที่สะสมเป็นคลังอาหาร เช่น
อัลบูมินในไข่ (albumin)

1.5 โปรตีนฮอร์โมน (protein hormone)    เป็นโปรตีนที่ ควบคุมการทำงาน
ของร่างกายให้เป็นปกติ เช่น อินซูลิน (insulin) ฮอร์โมนโกรท (growth horm
one) ฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์ (thyroid stimulating hormone )

1.6 โปรตีนป้องกัน (protective protein) เป็นโปรตีน ที่ป้องกันไม่ให้ร่างกาย
ได้รับอันตรายหรือเกิดการเจ็บป่วย เช่น แอนดีบอดี (antibody )        ช่วยกำกับ
สิ่งแปลกปลอม ที่เข้าสู่ร่างกาย โปรตีนโพรทรอมบิน (prothrombin) และ   ไพ
บริโนเจน (fibrinogen) ช่วยในการแข็งตัว ของเลือดเมื่อเกิดบาดแผล

1.7 โปรตีนเคลื่อนไหว (contractile protein)       เป็นโปรตีนที่ทำให้เกิดการ
เคลื่อนไหว หรือเคลื่อนที่ เช่น โปรตีนที่เป็นส่วนประกอบ            ของไมโครทูบูล
(microtubule ) ซีเลีย (cilia) แฟลเจลลา (flagella )โปรตีนในเซลล์กล้ามเนื้อ
ได้แก่ แอกทิน (actin ) และไมโอซิน (myosin)

1.8 พิษ (toxin) เป็นโปรตีนที่เป็นสารพิษต่าง ๆ เช่น พิษงู                 พิษจากเชื้อ
แบคทีเรียบางชนิด

2. โปรตีนแบ่งตามองค์ประกอบทางเคมี แบ่งได้เป็น 3 ประเภท คือ

2.1 โปรตีนอย่างง่าย (simple protein) เป็นโปรตีนที่เมื่อ สลายตัว หรือ    เกิด
ไฮโดรไลซิสแล้ว จะได้กรดอะมิโนอย่างเดียว เช่น โกลบูลิน (globulin ) อัลลูมิน
(albumin) เคราทิน (keratin) กลูเทลิน (glutelin)

2.2 โปรตีนประกอบ (compound protein ) หรือ               คอนจูเกดโปรตีน
(conjugate protein) ซึ่งเรียกว่า หมู่พรอสเทติก (prosthetic group)  ได้
แก่ นิวคลีโอโปรตีน (nucteoprotein ) ประกอบด้วย โปรตีน  และกรดนิวคลีอิก
เช่น ไรโบโซนเป็นโปรตีน ที่อยู่รวมกับ RNA โครโมโซม เป็นโปรตีนที่อยู่รวมกับ
DNA ลิโพโปรตีน (lipoprotein ) เป็นโปรตีนที่อยู่รวมกับลิพิด เช่น      โปรตีน
ในน้ำเลือด ในไข่แดง  ฟอสโฟโปรตีน (phosphoprootin )    เป็นโปรตีน ที่อยู่
รวมกับหมู่ฟอสเฟต เช่น โปรตีนเคซีนในนม         โอโวไวเทลลิน (ovovitellin )
ในไข่แดง  ไกลโคโปรตีน (glycoprotein ) มีคาร์โบไฮเดรต เป็น  ส่วนประกอบ
อยู่ด้วย เช่น โปรตีนเมือก (mucoprotein )

2.3 อนุพันธ์ของโปรตีน (derived protein )      เป็นโปรตี ี่เกิดจากการ เปลี่ยน
แปลงไปจาก สภาพธรรมชาติ เช่น ถูกกรด ถูกย่อยสลาย               เช่น โปรตีนโอส
(proteose ) เพปโตน (peptone ) โปรตีนในไข่ขาว           ซึ่งปกติใสแต่เมื่อ
ถูกความร้อนจะเป็นสีขาว เป็นต้น

 
       Home   Muscle Talk      Nutrition     Training     Mr.Olympia     Gallery     Webboard    Equipment